کلید هوایی

انواع کلید هوایی

۱- کلید هوایی فیکس

این مدل داخل باکس یا بر روی سکو  بسته شده و کاملا فیکس می شود.

۲- کلید هوایی کشویی

این مدل بر روی یک جفت نوار قرار دارد که می تواند حرکت داشته باشد تا برای مثال در صورت لزوم به خارج از باکس انتقال یابد.

اجزای کلید هوایی چیست؟

با فرض اینکه ما یک کلید هوایی فیکس داشته باشیم؛ به طور کلی باید اجزا را به دو بخش بیرونی و درونی در تقسیم کنیم. یک کلید هوایی دارای اجزای مکانیکی و الکترونیکی به شرح زیر است

۱- اجزای بیرونی:

• فریم کلید
• دکمه ی روشن و خاموش
• نشانگر وضعیت شارژ فنر
• کلید هوایی
• نشانگر وضعیت کنتاکت ها
• نمایشگر LED یا دیجیتال
• کنترلر یا واحد میکرولاجیک
• قفل مخصوص کلید
• دسته ی مخصوص برای
• ذخیره سازی انرژی
• مخزن غلطانک کلید هوایی
• کلیدهای تنظیم گردش

۲- اجزای درونی

• مبدل جریان
• سیم ها و اتصالات ترمینال ها
• صفحات فولادی کلید
• صفحه کنتاکت ها
• جعبه جرقه زنی کلید هوایی
• فنرهای کلید هوایی
• واحد مراقبت و کنترل کلید هوایی

تجهیزات و لوازم جانبی کلید های هوایی

همانند دیگر کلید ها و تجهیزات برق صنعتی؛ کلید های هوایی نیز شامل تعدادی لوازم جانبی برای کنترل بهتر کلید و یا فرمان دادن به دیگر تجهیزات همزمان با راه اندازی و قطع کلید می باشند. این تجهیزات عبارت است از:

۱- رله شنت

با استفاده از رله شنت علاوه بر اطلاع از شرایط کلید می توان از راه دور آن را قطع یا وصل کرد.

۲- موتور

کلید های هوایی موتوردار قابلیت قطع و وصل کلید به صورت اتوماتیک را فراهم می کنند.

۳- رله آندر ولتاژ

چنانچه حد ولتاژ از معیار تعیین شده کمتر شود یا به حد صفر برسد؛ کلید به صورت خودکار قطع می شود.

۴- رله های میکرولوجیک

بر اساس کلید انتخابی در برند های مختلف؛ این قابلیت وجود دارد که برای کلید هوایی، رله میکرولاجیک مشخصی را با توجه به حفاظت مورد نظر خود انتخاب کنید. این رله ها بر ای اندازه گیری و نمایان سازی جریان اضافه بار، خطای زمین، پسماند و… کاربرد دارند.

۵- کنتاکت قطع و وصل

با استفاده از کنتاکت کمکی می توانید در زمان وصل یا قطع کلید به دیگر بخش های متصل به مدار فرمان تابلو، دستور بدهید.

روش شارژ و دشارژ فنر کلید هوایی

برای این کار دو حالت را باید در نظر گرفت:

۱- اگر کلید بدون موتور است؛ باید دسته کلید را چند بار بالا و پایین کرد تا فنر شارژ شود که در این صورت نشانگر روی کلید شارژ شدن فنر را تایید می کند.

۲- اگر کلید موتور دار است؛ با انجام عملیات موتور روی کلید، فنر شارژ شده و کلید آماده به کار می شود.

معیار انتخاب یک کلید هوایی مناسب برای شبکه

۱- ابتدا باید میزان جریان نامی کلید را مشخص نمایید.
۲- قدرت قطع کلید که عامل مهمی برای حفاظت محسوب می شود را مطابق با تجهیزات پایین دستی کلید انتخاب نمایید.
۳- تعداد پل های کلید را مشخص کنید. کلید می تواند ۳ پل برای سه فاز و یا ۴ پل برای ۳ فاز و نول شما باشد.
۴- نوع واحد میکرولوجیک خود را بر اساس حفاظت های مورد نیاز شبکه انتخاب نمایید.
۵- انتخاب نمایید که نحوه شارژ کلید شما باید به صورت دستی باشد یا اتوماتیک. خوب است بدانید که اگر انتخاب شما شارژ اتوماتیک باشد؛ باید به سراغ کلید های هوایی موتور دار بروید.
۶- با توجه به مکان و فضای نصب کلید؛ فیکس یا کشویی بودن آن را مشخص کنید.
۷- مطابق با نوع کاربری و پروژه، ادوات جانبی مورد نیاز را تهیه بفرمائید.

تنظیمات و نصب کلید هوایی

۱- پیش از نصب کلید هوایی، ادوات جانبی داخلی آن نظیر: رله شنت، آندر، کنتاکت کمکی و… را نصب کنید.
۲- چنانچه موتور کلید بر روی آن وصل نشده است؛ موتور آن را روی بخش خارجی و در محل مشخص شده نصب نمایید.
۳- کلید را به محل نصب منتقل و متصل نمایید.
۴- اگر رله میکرولاجیک شما از نوع الکتریکی است؛ ابتدا برق را به کلید رسانده و قبل از عملیات شارژ فنر، تنظیمات لازم را بر روی واحد میکرولاجیک لحاظ کنید (مواردی مانند میزان حفاظت در برابر اضافه بار، میزان جریان اتصال کوتاه تشخیصی، میزان اتصال کوتاه لحظه ای و…).
۵- کلید را راه اندازی کنید و فنر را به صورت دستی یا با استفاده از موتور شارژ کنید که در این صورت علامت شارژ فنر باید به حالت سبز یا Charge OK برود.
۶- پیش از اتصال شبکه پایین دستی، کلید و تجهیزات نصبی بر روی آن را به طور کامل تست نمایید.
۷- در صورت صحت تمامی موارد قبل؛ مدار پایین دستی کلید را به آن متصل نمایید.

حال می توانید از کلید به طور کامل بهره برداری کنید.

نحوه عملکرد کلید هوایی

کلید هوایی با استفاده از هوا به‌عنوان عامل قطع جریان عمل می‌کند. هنگامی که جریان از حد مجاز فراتر می‌رود، کلید هوایی به‌طور خودکار مدار را قطع می‌کند تا از آسیب به تجهیزات جلوگیری کند. این فرآیند شامل مراحل زیر است:

1. شناسایی خطا: ابتدا کلید هوایی جریان را بررسی می‌کند و در صورتی که جریان بیش از حد شود، خطا را شناسایی می‌کند.

2. قطع جریان: پس از شناسایی خطا، کلید هوایی به‌طور سریع مدار را قطع می‌کند.

3. بازسازی مدار: پس از رفع مشکل، کلید هوایی مدار را دوباره به‌طور خودکار وصل می‌کند.

نکات مهم هنگام استفاده از کلید هوایی

1. انتخاب مدل مناسب: هنگام انتخاب کلید هوایی باید به ولتاژ و جریان مورد نیاز سیستم توجه کنید.

2. نصب صحیح: نصب کلید هوایی باید توسط افراد متخصص انجام شود تا ایمنی سیستم حفظ شود.

3. نگهداری منظم: برای افزایش عمر مفید کلید هوایی، نیاز است که آن را به‌طور منظم چک کرده و در صورت لزوم تعمیر یا تعویض کنید.

4. آموزش اپراتورها: اپراتورها باید با نحوه استفاده صحیح از این دستگاه‌ها آشنا باشند تا از بروز مشکلات جلوگیری شود

راهنمای خرید کلید هوایی

خرید کلید هوایی نیازمند توجه به نکات خاصی است که در این بخش به مهم‌ترین آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

1. ظرفیت جریان و ولتاژ:

قبل از خرید، باید ظرفیت جریان و ولتاژ مدار خود را بدانید تا از خرید کلید هوایی با ظرفیت مناسب مطمئن شوید. استفاده از کلیدی با ظرفیت کمتر از نیاز سیستم می‌تواند منجر به عملکرد ناکارآمد و آسیب به دستگاه‌ها شود.

2. نوع نصب:

کلیدهای هوایی به دو نوع ثابت و قابل جابجایی تقسیم می‌شوند. اگر سیستم شما نیاز به جابجایی و انعطاف‌پذیری دارد، باید مدل قابل جابجایی را انتخاب کنید. اما برای استفاده در سیستم‌های ثابت، مدل ثابت گزینه بهتری است.

3. برند و کیفیت:

انتخاب برندهای معتبر و با کیفیت از اهمیت زیادی برخوردار است. برندهای معروف معمولاً ضمانت‌های طولانی‌مدت دارند و خدمات پس از فروش مناسبی ارائه می‌دهند.

4. محیط کاری:

مکان نصب کلید هوایی نیز باید در نظر گرفته شود. به‌عنوان مثال، اگر کلید در محیط‌های مرطوب یا داغ قرار می‌گیرد، باید مدلی انتخاب کنید که قادر به تحمل این شرایط باشد.

5. نصب و راه‌اندازی:

در نظر داشته باشید که نصب این نوع کلیدها باید توسط افراد متخصص انجام شود تا از کارکرد صحیح و ایمنی سیستم اطمینان حاصل شود. این افراد باید با استانداردهای نصب و راه‌اندازی تجهیزات الکتریکی آشنا باشند.

نکات فنی در انتخاب کلید هوایی

در انتخاب کلید هوایی، توجه به برخی نکات فنی می‌تواند تأثیر زیادی در عملکرد آن داشته باشد:

1. مشخصات حفاظتی کلید هوایی:

کلیدهای هوایی باید بتوانند در برابر انواع خطاهای سیستم مانند اضافه بار، اتصال کوتاه، و نوسانات ناگهانی جریان مقاومت کنند. توجه به این ویژگی‌ها هنگام خرید از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

2. حساسیت کلید به خطاها:

یک ویژگی دیگر که باید هنگام خرید در نظر بگیرید، حساسیت کلید هوایی به انواع خطاها است. این دستگاه باید توانایی تشخیص خطاها در کوتاه‌ترین زمان ممکن را داشته باشد تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری کند.

3. سیستم‌های اتوماسیون:

در بسیاری از کاربردها، نیاز است که کلید هوایی با سیستم‌های اتوماسیون صنعتی و خانه‌های هوشمند سازگار باشد. بنابراین، باید از کلیدهایی استفاده کنید که قابلیت ارتباط و تعامل با این سیستم‌ها را داشته باشند.

تعمیر و نگهداری کلید هوایی

برای اطمینان از عملکرد مطلوب و طول عمر بالای کلید هوایی، نیاز به تعمیر و نگهداری منظم دارد. در اینجا برخی از نکات مهم در این زمینه آورده شده است:

1. بررسی دوره‌ای عملکرد:

برای جلوگیری از خرابی‌های ناگهانی، بهتر است که کلید هوایی به‌طور دوره‌ای توسط متخصصین بررسی شود. این کار می‌تواند به شناسایی مشکلات احتمالی پیش از وقوع کمک کند.

2. تمیز کردن منظم:

کلیدهای هوایی ممکن است به مرور زمان کثیف شوند. تمیز کردن منظم این دستگاه‌ها به جلوگیری از کاهش عملکرد و عمر مفید آن‌ها کمک می‌کند.

3. بازبینی اتصالات:

اتصالات الکتریکی کلید هوایی باید به‌طور مرتب بررسی شود تا از بروز اتصال ضعیف یا داغ شدن اتصالات جلوگیری گردد. این کار باعث می‌شود تا کلید هوایی به‌طور موثر عمل کند.

4. تعویض قطعات فرسوده:

در صورت مشاهده هرگونه فرسودگی یا آسیب به قطعات داخلی، باید قطعات آسیب‌دیده تعویض شوند. این امر به حفظ ایمنی سیستم کمک می‌کند.

کلید هوایی در مقایسه با دیگر کلیدهای الکتریکی

در این بخش، به مقایسه کلید هوایی با سایر انواع کلیدهای الکتریکی خواهیم پرداخت. این مقایسه به شما کمک می‌کند تا با درک بهتری از کاربردهای مختلف کلیدها، بهترین گزینه را برای سیستم خود انتخاب کنید.

1. کلید هوایی vs کلید مینیاتوری:

کلید مینیاتوری به‌طور معمول برای مدارهای با جریان کم و در محیط‌های خانگی یا تجاری استفاده می‌شود. این کلید معمولاً برای محافظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه در سیستم‌هایی با جریان پایین تا 100 آمپر طراحی شده است. اما در مقابل، کلید هوایی برای مدارهای صنعتی و با جریان‌های بالا، معمولاً بالاتر از 1000 آمپر، کاربرد دارد.

تفاوت‌ها:

• ظرفیت جریان: کلید هوایی برای جریان‌های بسیار بالا طراحی شده است، در حالی که کلید مینیاتوری برای جریان‌های پایین‌تر.

• کاربرد: کلید مینیاتوری بیشتر در مدارهای خانگی و تجاری استفاده می‌شود، در حالی که کلید هوایی در صنایع سنگین و مدارهای پیچیده کاربرد دارد.

2. کلید هوایی vs کلید اتوماتیک:

کلیدهای اتوماتیک معمولاً برای سیستم‌هایی که نیاز به قطع و وصل خودکار دارند، به‌کار می‌روند. این کلیدها به‌طور خودکار پس از شناسایی خطا، مدار را قطع کرده و پس از رفع مشکل، آن را وصل می‌کنند. کلیدهای هوایی همچنین می‌توانند به‌صورت اتوماتیک عمل کنند، اما عمدتاً برای سیستم‌های بزرگ و صنعتی با جریان‌های بالا مناسب‌تر هستند.

تفاوت‌ها:

• عملکرد: کلیدهای اتوماتیک معمولاً در سیستم‌های با نیاز به عملکرد خودکار و بدون نیاز به مداخله انسانی طراحی می‌شوند، در حالی که کلید هوایی عمدتاً برای قطع و وصل مدار در شرایط خاص استفاده می‌شود.

• ظرفیت و کاربرد: کلیدهای هوایی برای سیستم‌های فشار متوسط و بالا، مناسب‌تر از کلیدهای اتوماتیک هستند.

3. ویژگی‌های برتر کلید هوایی:

کلید هوایی به دلیل توانایی در قطع جریان‌های بسیار بالا و ایمنی بالا در برابر نوسانات برق، انتخابی ایده‌آل برای سیستم‌های پیچیده و بزرگ است. همچنین، این کلیدها در شرایط بحرانی به‌خوبی عمل کرده و از تجهیزات حساس و گران‌قیمت در برابر آسیب‌های ناشی از خطاهای الکتریکی محافظت می‌کنند.

چالش‌ها و محدودیت‌های استفاده از کلید هوایی

اگرچه کلیدهای هوایی مزایای فراوانی دارند، اما محدودیت‌هایی نیز در استفاده از آن‌ها وجود دارد که باید در نظر گرفته شود.

1. هزینه اولیه بالا:

یکی از اصلی‌ترین معایب کلیدهای هوایی، هزینه اولیه بالای آن‌ها است. این کلیدها به‌دلیل طراحی پیچیده و قابلیت‌های ویژه‌ای که دارند، قیمت بیشتری نسبت به دیگر انواع کلیدها دارند. در برخی موارد، این هزینه می‌تواند یک چالش برای پروژه‌های با بودجه محدود باشد.

2. نیاز به فضای بزرگ‌تر:

کلیدهای هوایی به‌دلیل اندازه بزرگ‌تر خود، فضای بیشتری را برای نصب نیاز دارند. در سیستم‌هایی که محدودیت فضا دارند، این مسئله ممکن است مشکل‌ساز باشد.

3. نیاز به نگهداری منظم:

برای حفظ عملکرد صحیح کلید هوایی و جلوگیری از خرابی‌های ناگهانی، نیاز به نگهداری و بررسی منظم وجود دارد. این امر ممکن است هزینه‌های اضافی ایجاد کرده و زمان بیشتری را برای نگهداری از سیستم‌های الکتریکی طلب کند.

4. آموزش اپراتورها:

برای استفاده صحیح از کلیدهای هوایی، نیاز به اپراتورهای متخصص و آموزش‌دیده است. عدم آشنایی اپراتورها با نحوه استفاده از این دستگاه‌ها می‌تواند منجر به استفاده نادرست و خرابی سیستم‌ها شود.

نکات ایمنی هنگام کار با کلید هوایی

هنگام کار با کلیدهای هوایی، رعایت نکات ایمنی از اهمیت بالایی برخوردار است. این نکات می‌توانند از حوادث و آسیب‌های احتمالی جلوگیری کنند:

1. قطع برق قبل از انجام هرگونه عملیات:

قبل از انجام هرگونه تعمیر یا تنظیم در سیستم‌های الکتریکی، باید اطمینان حاصل کنید که برق به‌طور کامل قطع شده است. این کار برای جلوگیری از برق‌گرفتگی و خطرات احتمالی ضروری است.

2. استفاده از تجهیزات ایمنی شخصی:

استفاده از تجهیزات ایمنی مانند دستکش‌های ضد برق و عینک‌های ایمنی هنگام کار با تجهیزات الکتریکی بسیار مهم است.

3. آموزش اپراتورها:

اپراتورهای سیستم‌های الکتریکی باید به‌طور کامل آموزش ببینند و از خطرات احتمالی آگاه باشند. این آموزش باید به‌طور مرتب به‌روزرسانی شود.

4. بازرسی و نگهداری منظم:

برای اطمینان از ایمنی سیستم، باید به‌طور منظم کلیدهای هوایی و دیگر تجهیزات الکتریکی را بازبینی کرده و در صورت نیاز، تعمیر یا تعویض کنید.

نتیجه‌گیری

کلید هوایی به‌عنوان یک ابزار حیاتی در سیستم‌های الکتریکی، به‌ویژه در صنایع با جریان و ولتاژ بالا، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این دستگاه‌ها به‌طور مؤثر از مدارها در برابر خطرات ناشی از اضافه بار، اتصال کوتاه و نوسانات جریان محافظت می‌کنند و از آسیب به تجهیزات حساس و گران‌قیمت جلوگیری می‌کنند. به‌طور کلی، کلیدهای هوایی به دلیل ویژگی‌هایی مانند توانایی قطع جریان‌های بالا، ایمنی قابل‌اعتماد و عمر طولانی، به یکی از اجزای اساسی در صنایع و سیستم‌های پیچیده تبدیل شده‌اند.

اگرچه استفاده از این دستگاه‌ها هزینه‌های اولیه بالایی دارد و نیاز به فضای بزرگ‌تری دارند، اما مزایای آن‌ها در حفظ ایمنی و عملکرد صحیح سیستم‌های الکتریکی، این هزینه‌ها را توجیه می‌کند. همچنین، با نگهداری منظم و توجه به نکات ایمنی، می‌توان از عملکرد بهینه و طول عمر بالای کلیدهای هوایی بهره‌مند شد.

در نهایت، انتخاب، نصب و نگهداری صحیح این دستگاه‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. با آگاهی از ویژگی‌ها، انواع و نحوه عملکرد کلیدهای هوایی، می‌توان تصمیمات بهتری در زمینه حفاظت از مدارهای الکتریکی گرفت.

سوالات متداول

1. کلید هوایی چیست و چه کاربردی دارد؟

کلید هوایی یک نوع قطع‌کننده مدار است که از هوا به‌عنوان عامل قطع جریان استفاده می‌کند. این دستگاه در مدارهای فشار متوسط و بالا برای محافظت از مدارها در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه به‌کار می‌رود.

2. مزایای استفاده از کلید هوایی چیست؟

کلیدهای هوایی قابلیت قطع جریان‌های بالا، ایمنی بالا، طول عمر طولانی و پایداری در شرایط مختلف را دارند. این ویژگی‌ها باعث می‌شود که برای سیستم‌های پیچیده و مدارهای صنعتی انتخاب مناسبی باشند.

3. چه زمانی باید از کلید هوایی استفاده کنیم؟

کلیدهای هوایی برای مدارهایی که نیاز به حفاظت در برابر جریان‌های بالا و اضافه بار دارند، مانند سیستم‌های صنعتی و فشار متوسط یا بالا، مناسب هستند.

4. آیا نصب کلید هوایی نیاز به تخصص دارد؟

بله، نصب و راه‌اندازی کلید هوایی باید توسط متخصصین ماهر و آموزش‌دیده انجام شود تا از ایمنی سیستم و عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل شود.

5. چگونه می‌توان از کلید هوایی به‌درستی نگهداری کرد؟

برای نگهداری از کلید هوایی، باید آن را به‌طور دوره‌ای بررسی کرده، از تمیز بودن آن اطمینان حاصل کنید، اتصالات را بازبینی کرده و قطعات فرسوده را تعویض نمایید.